๒๑๒. หกสิ่งที่อันตราย

๒๑๒. หกสิ่งที่อันตราย

อคฺคิ อาโป อิตฺถี มุฬฺโห, สปฺโป ราชกุลานิ จ;

ปยตโนว คนฺตพฺโพ, มจฺจุปาณหรานิติ.

ไฟ ๑ น้ำ ๑ สตรี ๑ คนหลง ๑

อสรพิษ  ๑ และราชตระกูลทั้งหลาย ๑

หกสิ่งเหล่านี้ อาจเป็นเหตุ

นำชีวิตไปสู่ความตายได้.

(ธรรมนีติ กตกถา ๒๑๒ มหารหนีติ ๒๐๔, โลกนีติ ๑๒๕)

--

ศัพท์น่ารู้ :

อคฺคิ (ไฟ) อคฺคิ+สิ 

อาโป (น้ำ) อาป+สิ 

อิตฺถี (หญิง, สตรี) อิตฺถี+สิ 

มุฬฺโห (คนหลง,​ คนโง่) มุฬฺห+สิ 

สปฺโป (งู) สปฺป+สิ 

ราชกุลานิ (ตระกูลแห่งพระราชา, ราชสกุล, ราชวงศ์) ราช+กุล > ราชกุล+โย

จ (ด้วย, และ) นิบาตอรรถรวบรวม

ปยตโนว ตัดบทเป็น ปยตโน (ความพากเพียร, ความพยายาม, ความบากบั่น) +เอว (นั่นเทียว, เท่านั้น)

คนฺตพฺโพ (พึงไป, พึงถึง) √คมุ+ตพฺพ ปัจจัยในกิจจกิตปัจจัย> คนฺตพฺพ+สิ

มจฺจุปาณหรานิติ (เป็นเหตุนำไปสู่ความตายได้ ?) มจฺจุ+ปาณ+หร > มจฺจุปาณหร+โย > มจฺจุปาณหรานิ+อิติ

--

อีกสำนวนหนึ่งจาก โลกนีติไตรพากย์ (ธัมมนีติ) ของ เสฐียรโกเศศ-นาคประทีป ท่านแปลไว้น่าฟัง ดังนี้

ไฟ ๑ น้ำ ๑ หญิง ๑ คนโง่ ๑ งู ๑ ราชกูล ๑

เหล่านั้น ควรหลีกพ้นผ่านเลยไปเสีย [เพราะ]

ร้ายกาจอาจเอาชีวิตได้ในทันที

--

อีกสำนวนหนึ่ง จากราชนีติ ธรรมนีติ โดย นายทอง หงศ์ลดารมภ์ (มหากิม) ท่านแปลไว้น่าฟัง ดังนี้..

ไฟ ๑ น้ำ ๑ หญิง ๑ คนโง่ ๑ งู ๑ 

ราชตระกูล ๑ ทั้งหมดนี้ควรหลีกให้ห่าง

เพราะร้ายกาจนัก อาจเอาชีวิตได้ทันที.

--