๒๑๙. ผู้นำต้องทำได้

๒๑๙. ผู้นำต้องทำได้

สตํจกฺขุ สตํกณฺณา, นายกสฺส สุโต สทา;

ตถาปิ อนฺธพธิโร, เอสา นายกธมฺมตา.

คนเป็นผู้นำต้องมีตาเป็นร้อย

มีหูเป็นร้อย ต้องทันเหตุการณ์อยู่เสมอ

ถึงอย่างนั้น ต้องทำเป็นดุจตาบอดหูหนวก

นี้คือ ธรรมดาของคนผู้เป็นผู้นำ.

(ธรรมนีติ กตกถ ๒๑๙, มหารหนีติ ๑๘๙)

--

ศัพท์น่ารู้ :

สตํจกฺขุ (ตาร้อยหนึ่ง, ตารอบทิศ, ตาเยอะ) สต+จกฺขุ > สตํจกฺขุ+สิ

สตํกณฺณา (หูร้อยหนึ่ง, หูรอบทาง, หูเยอะ) สต+กณฺณ > สตํกณฺณ+โย

นายกสฺส (ของผู้นำ,​ ของนายก) นายก+ส

สุโต (ลูกชาย, ฟังแล้ว, เรียนแล้ว, ความรู้)  สุต+สิ

สทา (ทุกเมื่อ) สพฺพ+ทา > สทา 

ตถาปิ (แม้อย่างนั้น) นิบาต

อนฺธพธิโร (คนตาบอดและหูหนวก, คนบอดและหนวก) อนฺธ+พธิร > อนฺธพธิร+สิ (ในมหารหนีติ เป็น อนฺธปธีโร ถือว่าเป็นบทที่ยังพิรุธอยู่)

เอสา  (นั้น) เอต+สิ อิต. สัพพนาม

นายกธมฺมตา (ธรรมดาของผู้นำ, ความเป็นปกติของนายก) นายก+ธมฺมตา > นายกธมฺมตา+สิ

--

อีกสำนวนหนึ่งจาก โลกนีติไตรพากย์ (ธัมมนีติ) ของ เสฐียรโกเศศ-นาคประทีป ท่านแปลไว้น่าฟัง ดังนี้

ตาแลหูของท่านผู้เป็นหัวหน้ามีตั้งร้อยคอยดูฟังอยู่

ทุกเมื่อ  แม้เช่นนั้นก็ทำเป็นตาบอดหูหนวกเสีย

นี้เป็นธรรมดาของผู้เป็นหัวหน้า ฯ

--

อีกสำนวนหนึ่ง จากราชนีติ ธรรมนีติ โดย นายทอง หงศ์ลดารมภ์ (มหากิม) ท่านแปลไว้น่าฟัง ดังนี้..

ธรรมดาท่านผู้เป็นหัวหน้า

ต้องมีตาตั้งร้อย มีหูตั้งร้อย

ต้องคอยดูคอยฟังเรื่องราวอยู่ทุกเมื่อ

แม้เช่นนั้น ผู้เป็นหัวหน้าคนก็ต้องทำเป็นตาบอดหูหนวกด้วย.

--