๒๒๓. สร้างฝันให้เป็นจริง

๒๒๓. สร้างฝันให้เป็นจริง

ธนมิจฺเฉ วณิชฺเชยฺย, สิปฺปมิจฺเฉ พหุสฺสุเต;

ปุตฺตมิจฺเฉ นาริกญฺเญ, ราชามจฺจํ อิจฺฉาคเต.

อยากมั่งมีให้ค้าขาย

อยากมีวิชา ต้องคบผู้รู้

อยากมีลูก ต้องมีเมียสาว

อยากเป็นราชอำมาตย์

ต้องประพฤติตามราชนิยม.

(ธรรมนีติ กตกถา ๒๒๓, กวิทัปปณนีติ ๒๕๖, โลกนีติ ๑๑๖)

--

ศัพท์น่ารู้ :

ธนมิจฺเฉ ตัดบทเป็น ธนํ+อิจฺเฉ, ธนํ (ทรัพย์, สมบัติ) ธน+อํ นป., อิจฺเฉ (พึงปรารถนา, ต้องการ, อยากได้) √อิสุ+อ+เอยฺย ภูวาทิ. กัตตุ. แปลงที่สุดของ อิสุ เป็น จฺฉ ได้บ้าง § อิสุยมูนมนฺโต จฺโฉ วา. (รู ๔๗๖) 

วาณิเชยฺย (พึงค้าขาย) ศัพท์นี้ ยังไม่แน่ใจว่า มาอย่างไร? (ขอฝากไว้ก่อน :-) ) 

สปฺปมิจฺเฉ ตัดบทเป็น สิปฺปํ+อิจฺเฉ, สิปฺปํ (ศิลปะ, วิชา, ความรู้) สิปฺป+อํ  อิจฺเฉ (ปรารถนา, ต้องการ),

พหุสฺสุเต (ผู้คงแก่เรียน, พหูสูตร, ผู้มีความรู้มาก) พหุ+สุต > พหุสฺสุต+โย

ปุตฺตมิจฺเฉ: ตัดบทเป็น ปุตฺตํ+อิจฺเฉ, ปุตฺต+อํ ป., อิจฺเฉ (ปรารถนา, ต้องการ)

นาริกญฺเญ (นางสาวผู้นารี, หญิงสาว, หญิงวัยรุ่น) นารี+กญฺญา > นาริกญฺญา+โย ควรเป็น -กญฺญา,​ กญฺญาโย, ถ้าเป็น หญิงสาวคนเดียว ต้อง นาริกญฺญํ, ถ้า นาริกญฺเญ เป็นได้เฉพาะ อาลปนะ เอกพจน์อย่างเดียว.

ราชามจฺจํ (อำมาตย์ของพระราชา, ข้าราชการชั้นผู้ใหญ่) ราชามจฺจ+อํ, ราช (ราชา) อามจฺจ (อำมาตย์) 

อิจฺฉาคเต (ผู้มีความปรารถนาอันถึงแล้่ว, ผู้มีอำนาจ, ปุโรหิต ?) อิจฺฉา+อาคต > อิจฺฉาคต+โย 

--

อีกสำนวนหนึ่งจาก โลกนีติไตรพากย์ (ธัมมนีติ) ของ เสฐียรโกเศศ-นาคประทีป ท่านแปลไว้น่าฟัง ดังนี้

ต้องการทรัพย์พึงค้าขาย 

ต้องการศิลป พึงคบท่านผู้มีความรู้มาก 

ต้องการบุตร พึงหาภริยาสาว 

ต้องการเป็นขุนนางของพญา 

พึงประพฤติให้ต้องราชนิยม.

--

อีกสำนวนหนึ่ง จากราชนีติ ธรรมนีติ โดย นายทอง หงศ์ลดารมภ์ (มหากิม) ท่านแปลไว้น่าฟัง ดังนี้..

อยากมีทรัพย์ต้องค้าขาย

อยากมีความรู้ต้องเข้าท่านผู้รู้ดี

อยากมีลูก ต้องมีเมียสาว

อยากเป็นขุนนางในท้าวพระยา ต้องทำให้ต้องพระราชนิยม.

--