๓๗. สรีระกับคุณความดี

๓๗. สรีระกับคุณความดี

สรีรสฺส คุณานญฺจ, ทูรมจฺจนฺตมนฺตรํ;

สรีรํ ขณวิทฺธํสิ, คุณา ตุ กปฺปฐายิโน.

ระหว่างสรีระร่างกายและคุณความดี

มีความแตกต่างกันไกลอย่างสิ้นเชิง

สรีระอาจแตกทำลายได้ทุกขณะ

แต่คุณความดี จักดำรงอยู่ได้ชั่วกัปป์.

(ธรรมนีติ ปัญญากถา ๓๗, มหารหนีติ ๒๕, กวิทัปปณนีติ ๕๔)

--

ศัพท์น่ารู้ :

สรีรสฺส (แห่งสรีระ, ร่างกาย) สรีร+ส

คุณานญฺจ, ตัดบทเป็น คุณานํ+จ (แห่งคุณ ท. + ด้วย, และ) คุณ+นํ ในเพราะ นํ วิภัตติให้ทีฆะ อ เป็น อา ด้วยสูตรว่า สุนํหิสุ จ. (รู ๘๔)

ทูรมจฺจนฺตมนฺตรํ ตัดบทว่า ทูรํ+อจฺจนฺตํ+อนฺตรํ (ไกล, ห่าง+ที่สุด, ล่วงส่วน+ระหว่าง, แตกต่าง, พิเศษ)

สรีรํ (ร่างกาย) สรีร+สิ หลัง อการันต์ในนปุงสกลิงค์แปลง สิ เป็น อํ ได้แน่นอน § (ด้วยสูตรว่า) สึ. (รู ๑๙๕)

ขณวิทฺธํสิ (ทำลายได้ชั่วขณะ) ขณ+วิทฺธํสิ > ขณวิทฺธํสิ+สิ  

คุณา (คุณ ท.) คุณ+โย หลัง อการันต์ปุงลิงค์แปลง โย เป็น อา § สพฺพโยนีนมาเอ. (รู ๖๙)

ตุ (ส่วน, ฝ่าย, แต่ว่า)

กปฺปนฺติฎฺฐายิโน (ตั้งอยู่ได้ตลอดกัปป์) กปฺป+ติฏฺฐายี > กปฺปนฺติฏฺฐายี+โย (กปฺปํ+ติฏฺฐายี+โย) หลังอีการรันต์ที่ทำเป็นรัสสะแล้ว ให้แปลง โย เป็น โน § โยนํ โน. (รู ๑๕๑)

--

อีกสำนวนหนึ่งจาก โลกนีติไตรพากย์ ของ เสฐียรโกเศศ-นาคประทีป ท่านแปลไว้น่าฟัง ดังนี้

สำหรับสรีระแลความดี 

มีการแผกกันไกลที่สุด 

สรีระจักสลายชั่วขณะ 

ส่วนความดีดำรงอยู่ตลอดกัลป์.

--

อีกสำนวนหนึ่ง จากราชนีติ ธรรมนีติ โดย นายทอง หงศ์ลดารมภ์ (มหากิม) ท่านแปลไว้น่าฟัง ดังนี้...

ร่างกายกับคุณความดี

แตกต่างกันไกลมาก

ร่างกายจะสลายไปเร็วพลัน

แต่คุณความดี จักดำรงอยู่ได้ตั้งกัลป์.

--